maNga

Struktura Organizacyjna Brygady Świętokrzyskiej NSZ

Oddziały, które miały wejść w skład Brygady Świętokrzyskiej koncentrowały się w Lasocinie. Składały się one z 204 pułku piechoty i 76 ludzi przyprowadzonych przez mjra „Bohuna Dąbrowskiego”. 10 sierpnia 1944 r. Przybył mjr „Olgierd”, a następnego dnia odbyła się odprawa oficerów, w czasie której wyznaczone zostały obsady pułków i sztabu Brygady.
Zgodnie z rozkazem mjr „Olgierda” Brygada została zestawiona organizacyjnie z następujących członów:

• Dowódca Brygady
  
• Kwatera Główna
  
• Sztab Brygady
  
• 202 P. P.
  
• 204 P. P.
  
• Oddziały liniowe

W momencie jej powstania obsada personalna Brygady wyglądała następująco:

1. Do chwili przybycia dowódcy Brygady jego obowiązki miał pełnić mjr Antoni Szacki „Bohun - Dąbrowski”
2. Komendant Kwatery Głównej - kpt. Telesfor Piechocki „Gustaw”
   Kapelan - ks. „Benedykt” (NN)
3. Szef Sztabu kpt. „Nawarra” (NN)
   1. szef organizacyjno - personalny - kpt. Stefan Marcinkowski „Poraj Karol”;
   2. szef wywiadu - mjr Witold Gostomski „Nałęcz”;
   3. szef operacyjny - kpt. „Nawarra”;
   4. szef łączności - kpt. Walerian Milczarek „Stanisław Wołyniak”;
   5. dowódca saperów - por. „Korczak” (NN);
   6. szef sanitarny - ppor. dr Ludger Zarychta „Żar”;
   7. oficer oświatowo - wychowawczy - Józef Chmielewski „Aleksander”;
4. Dowódca 202 P. P. - mjr Antoni Szacki
   1. kwatermistrz - kpt. Tomasz Rzepecki „Stefan Białynia”;
   2. dowódca plutonu zwiadu konnego - rotm. „Piorun” (NN);
   3. dowódca i batalionu - kpt. Henryk Figuro - Podhorski „Step”;
   4. dowódca 1 kompanii - ppor. Jan Wódz „Lampart”;
   5. dowódca 2 kompanii - por. Wacław Michalski „Żur”;
   6. dowódca II batalionu - kpt. Henryk Karpowicz „Rusin”;
   7. dowódca 4 kompanii - por. Edmund Dachtera „Bopp”;
   8. dowódca 5 kompanii - por. Zygmunt Rafalski „Sulimczyk”;
5. Dowódca 204 P. P. - mjr Eugeniusz Kerner „Janusz Balcerowski”
   1. kwatermistrz - kpt. Wojciech Dzielski „Halny”;
   2. dowódca plutonu zwiadu konnego - por. Zdzisław Jelnicki „Nowina”;
   3. dowódca i batalionu - kpt. Wacław Janikowski „Wilk”
   4. dowódca 1 kompanii - por. Stanisław Grabda „Bem”;
   5. dowódca 2 kompanii - por. „Zbigniew” (NN);
   6. dowódca 3 kompanii - por. Władysław Kołaciński „Żbik”
   7. dowódca II batalionu - kpt. „Jerzy” (NN);
   8. dowódca 4 kompanii - ppor. „Walter” (NN);
   9. dowódca 5 kompanii - ppor. „Szalej” (NN);
6. Dowódca plutonu szturmowego - ppor. „Wiesław” (NN)
7. Dowódca kompanii Szkolnej - kpt. Jerzy Szyler „Jur”
8. Dowódca szwadronu kawalerii - mjr Jerzy Łoziński „Lubicz”
9. Dowódca żandarmerii - Bisping „Grot”

W późniejszym okresie istnienia Brygady na stanowiskach dowódczych zaszły następujące zmiany:

• 13 sierpnia przybył Władysław Marcinkowski „Jaxa” i objął stanowisko dowódcy 202 p.p. oraz zastępcy dowódcy Brygady.
• 15 sierpnia opuścił Brygadę mjr E. Kerner a stanowisko dowódcy 204 P. P. przejął kpt. Jerzy Wojski.
• 19 sierpnia, świeżo przybyły, mjr Leonard Zub - Zdanowicz „Ząb” objął funkcję szefa sztabu Brygady.
• Po śmierci majora Gostomskiego „Nałęcza” szefem wywiadu został por. Mieczysław Godziszewski „Mieczysław”.
• W późniejszym okresie „Aleksandra” na stanowisku szefa wydziału oświatowo - propagandowego zastąpił rotm. Jerzy Dobrzański - Zaleski „Zaremba”.
• Kompanię szkolną po kpt. „Jurze” poprowadził kpt. „Nawarra”, a następnie kpt. Tadeusz Żółkiewski „Most”.
• Szefem wydziału operacyjnego został, na miejsce kpt. „Nawarry”, kpt. Janikowski „Wilk”.
• Utworzono dwie nowe kompanie w 202 P. P. - 3 pod dowództwem Bernarda Lewandowskiego „Leonarda” i 6 pod dowództwem kpt. Jerzego Jaxa - Maderskiego „Kazimierza”.
• Kapelanem został ks. kpt. Franciszek Błaż „Mróz”.

Według niektórych źródeł 8 stycznia 1945 r. nastąpiła reorganizacja Brygady. Podzielono ją na trzy baony: Nadwiślański, Świętokrzyski i Jasnogórski. Natomiast „Bohun - Dąbrowski” twierdzi, że przez cały okres swego istnienia Brygada posiadała niezmienioną strukturę organizacyjną, a wszelkie rozkazy o jej przekształceniu wydawano w celu zmylenia wroga.
Na początku istnienia Brygada liczyła ok. 850 żołnierzy, później liczba ta wzrosła do 1400. Do Brygady kierowani byli na przeszkolenie członkowie placówek NSZ z okręgu kielecko - radomskiego. Duży był też napływ ochotników.
Uzbrojenie Brygady na początku jej istnienia było bardzo słabe. Posiadała ona 1 działko przeciwpancerne, 5 karabinów maszynowych, 50 pistoletów maszynowych, 320 karabinów ręcznych (głównie mauserów), 2 pancerzownice, 25 ręcznych karabinów maszynowych i jeden karabin przeciwczołgowy. Posiadana amunicja wystarczała zaledwie na godzinę walki. Również stan obuwia i umundurowania był bardzo zły. W późniejszym okresie sytuacja zarówno pod względemuzbrojenia jak i umundurowania znacznie siępoprawiła, te że z czasem Brygada coraz bardziej przypominała swym wyglądem regularny oddział wojskowy.

Sławomir Czyż

maNga